Rozwód – nawet jeżeli jeden z małżonków przebywa za granicą

Wiele osób pyta mnie czy możliwe jest orzeczenie rozwodu jeśli jeden z małżonków przebywa za granicą i nie stawia się lub nie może się stawić na rozprawę. Odpowiedź jest twierdząca, ale pod pewnymi warunkami.

Najpierw zacznę od wyjaśnienia, że co do zasady brak stawiennictwa jednej ze stron nie powoduje niemożności przeprowadzenia postępowania w sprawie rozwodowej, gdyż zgodnie z art. 428 § 1 k.p.c rozprawa odbywa się bez względu na niestawiennictwo jednej ze stron.

Nie mniej jednak w każdej sprawie o rozwód lub o separację dowód z przesłuchania stron jest obligatoryjny i przeprowadzany przez sąd z urzędu (nie jest wymagany wniosek żadnego z małżonków). Dowód ten odgrywa szczególną rolę, ponieważ z reguły to strony są najlepszym źródłem informacji o problemach ich pożycia małżeńskiego.

Zgodnie z art. 432 kpc „w każdej sprawie o rozwód lub o separację sąd zarządza przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron. W innych sprawach sąd nie może odmówić dopuszczenia takiego dowodu, jeżeli strona go powołała. Art. 302 § 1 stosuje się odpowiednio.”

Co zrobić więc w sytuacji gdy jeden z małżonków nie stawia się na rozprawę i niemożliwe jest przeprowadzenie dowodu z przesłuchania obu stron. Otóż, odpowiedź znajduje się właśnie w treści art. 302 § 1 kpc , zgodnie z którym sąd może przesłuchać tylko jednego małżonka i pominąć dowód z przesłuchania drugiego. Jest to duże ułatwienie, szczególnie w sytuacji gdy jeden z małżonków np. przebywa na stałe za granicą i znacznie utrudniony jest jego przyjazd do Polski. Również sama strona (Powód/ Pozwany) może zawnioskować o pominięcie dowodu z przesłuchania drugiego małżonka, ale decyzja należy oczywiście do sądu.

Pominięcie tego dowodu jest możliwe tylko w sytuacjach określonych w art. 302 § 1 kpc i tylko wyjątkowo, czyli gdy z przyczyn natury faktycznej lub prawnej przesłuchać można co do okoliczności spornych tylko jedną stronę sąd oceni, czy mimo to należy przesłuchać tę stronę, czy też dowód ten pominąć w zupełności.

Jednak co oznacza sformułowanie „z przyczyn natury faktycznej lub prawnej..”? Chodzi przede wszystkim o takie sytuacje, w których np. przyjazd małżonka do Polski byłby niemożliwy lub znacznie utrudniony np. małżonek mieszka na stałe w Stanach Zjednoczonych, jest poważnie chory itp. Sąd w pewnym postępowaniu pominął dowód z przesłuchania Pozwanej, która mieszkała i pracowała w Wielkiej Brytanii i pomimo Jej deklaracji, że stawi się na rozprawę celem przesłuchania, nie stawiała się na nią. Sąd uznał, iż działanie Pozwanej jest celowe i zmierza do przedłużenia postępowania w związku z czym pominął dowód z Jej przesłuchania.

Ograniczenie dowodu z przesłuchania stron w postępowaniu rozwodowym może nastąpić wyjątkowo i tylko ze względu na szczególne okoliczności. Takie stanowisko ma oparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego – tak np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23.05.1974 roku sygn. akt II CR 222/74, zgodnie z którym „art. 302 § 1 k.p.c. zezwala na przesłuchanie jednej tylko strony, ale treść tego przepisu i jego usytuowanie wskazują, że wprowadza on wyjątek od zasady i zezwala na odstępstwo wyłącznie ze względu na szczególne okoliczności”.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *