Rozwód- jakie są koszty rozwodu i kto pokrywa koszty sprawy rozwodowej?

Jak każde postępowanie przed sądem, również postępowanie w sprawie o rozwód podlega pewnym opłatom, bez których sąd nie podejmie żadnych czynności. Niestety temat kosztów sądowych to temat rzeka… W poniższym wpisie skupię się na podstawowych opłatach w sprawie o rozwód i tym, kto pokrywa koszty sądowe.
W kolejnych wpisach postaram się wyjaśnić jakie dodatkowe koszty musi ponieść strona w sytuacji gdy np. żąda podziału majątku w postępowaniu rozwodowym, orzeczenia eksmisji małżonka, alimentów na rzecz drugiego małżonka itp.

Na koszty sprawy rozwodowej składają się przede wszystkim koszty opłaty stałej od pozwu w kwocie 600 zł oraz ewentualne koszty pełnomocnika procesowego i koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, koszty wynagrodzenia kuratora za przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, koszty opinii OZSS (Opiniodawczy Zespół Sądowych Specjalistów – dawniej Rodzinnego Ośrodka Konsultacyjno-Diagnostycznego (RODK) oraz inne wydatki.

O kosztach postępowania Sąd orzeka w orzeczeniu kończącym czyli w wyroku rozwodowym i z reguły koszty te ponosi strona przegrywająca proces. Ale… może zdarzyć się tak, że Powód/ Pozwany, który został uznany za wyłącznie winnego rozkładowi pożycia małżeńskiego złoży wniosek o obciążenie go kosztami postępowania w całości – choć zdarza się to niezmiernie rzadko.

Zacznijmy od początku…

Składając pozew o rozwód/ separację, strona wnosząca (Powód) musi uiścić opłatę stałą, wynoszącą 600 zł – wynika to z art. 26 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (dalej u.k.s.c.). Jest to opłata stała, niezależna od stanowiska stron i podnoszonych żądań – w uproszczeniu opłata będzie taka sama niezależnie od tego czy składamy pozew o rozwód bez orzekania o winie czy z orzeczeniem
o winie. Opłatę można dokonać przelewem na numer rachunku bankowego danego sądu bądź w kasie sądu.

Jeżeli Powód nie jest w stanie uiścić wpisu, może wraz z pozwem złożyć wniosek
o zwolnienie z kosztów sądowych w całości lub w części
. Do wniosku należy dołączyć wypełniony formularz o stanie majątkowym, stanie rodzinnym oraz
o dochodach i źródłach utrzymania oraz dołączyć dowody świadczące o sytuacji materialnej – będą to najczęściej zaświadczenia o wynagrodzeniu za pracę, decyzje ZUS o pobieraniu emerytury/renty, potwierdzenia wpłat za media itp. Co do zasady, powyższe oświadczenie powinno być podpisane przez samego wnioskodawcę, nawet jeżeli jest on reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika jakim jest adwokat czy radca prawny. Przepisy dopuszczają możliwość podpisania takiego oświadczenia przez pełnomocnika procesowego, jednak należy to do rzadkości i jest kontrowersyjne w środowisku prawniczym. Formularz o stanie majątkowym dostępny jest w każdym sądzie oraz na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości.

Możliwe jest również złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych ustnie do protokołu. Wówczas również ustnie do protokołu należy złożyć oświadczenie o stanie majątkowym, rodzinnym, dochodach i źródłach utrzymania – art. 105 ust. 1 u.k.s.c.

Po rozpoznaniu wniosku o zwolnieniu od kosztów sądowych, sąd może zwolnić stronę z kosztów postępowania w całości lub w części lub zwolnić tylko z wpisu stałego. Strona w całości zwolniona od kosztów sądowych nie uiszcza opłat sądowych i nie ponosi wydatków, które obciążają tymczasowo Skarb Państwa (wyjątkiem jest zwrot kosztów pełnomocnika procesowego drugiej strony –  art. 108 u.k.s.c. ).

Skoro mowa o kosztach sądowych, to równie istotne jest jak będzie wyglądał wyrok sądu w zakresie kosztów sądowych:

Jakie mogą być zatem orzeczenia sądu w zakresie kosztów:

  1. w przypadku orzeczenia rozwodu bez orzekania o winie, sąd zwraca Powodowi, który uiścił całość opłaty (tj. 600,00 zł) połowę wpisu, czyli 300,00 zł – zgodnie z art. 79 ust. 1 u.k.s.c. Zwrot następuje po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego na wskazany rachunek bankowy lub przekazem pocztowym. Ponadto Sąd może orzec w wyroku zwrot od drugiego małżonka na rzecz Powoda ¼ wpisu (czyli 150 zł co oznacza, że Powód otrzyma łączny zwrot w kwocie 450 zł);
  1. w przypadku orzeczenia wyroku z wyłącznej winy drugiego małżonka- małżonek winny na żądanie małżonka niewinnego zobowiązany jest do zwrotu wszystkich niezbędnych kosztów postępowania;
  1. w przypadku orzeczenia rozwodu z winy obu stron – traktuje się strony tak jakby wygrały proces po połowie- a zatem może dojść do wzajemnego zniesienia kosztów procesu (czyli – w uproszczeniu – każda strona płaci za siebie i nie ma obowiązku zwracania żadnych kwot drugiemu małżonkowi);
  1. w szczególnie uzasadnionych przypadkach sąd może nie zasądzać od przegrywającego sprawę małżonka żadnych kosztów procesu albo może zasądzić jedynie ich część. Z tego uregulowania sądy czynią użytek jedynie sporadycznie, jest to bowiem wyjątek od zasady, zgodnie z którą za proces płaci ten, kto go przegrał. Zwracam uwagę na to, że mowa jest tutaj
    o wszystkich kosztach procesu, a nie jedynie o kosztach sądowych. Chodzi tu więc tak o opłaty sądowe, jak
    i o należności świadków oraz zwrot wynagrodzenia pełnomocnika małżonka, który wygrał sprawę.
  1. w przypadku gdy pozew o rozwód zostanie cofnięty lub dojdzie do pojednania stron przed Sądem I instancji sąd z urzędu (bez konieczności złożenia żadnego wniosku) zwróci Powodowi całą uiszczoną opłatę od pozwu. Natomiast gdy strony pojednają się przed zakończeniem postępowania apelacyjnego sąd z urzędu zwraca połowę uiszczonej opłaty od apelacji.

W przypadku sprawy o separację koszty postępowania sądowego rozkładają się w identyczny sposób jak w przypadku rozwodu. Wyjątkiem jest wniosek o orzeczenie separacji na zgodny wniosek małżonków w postępowaniu nieprocesowym. Wpis od takiego wniosku to kwota 200 zł.

Mam nadzieję, Drogi Czytelniku, że ten wpis choć w części wyjaśnił Twoje wątpliwości. Niestety, jak już wspomniałam na wstępie – temat kosztów sądowych to temat rzeka – nie było możliwości, abym w jednym wpisie  w sposób wyczerpujący omówiła katalog wszystkich możliwych kosztów. Omówiłam jedynie podstawowe koszty w postępowaniu przed sądem I instancji, a przecież w Polsce obowiązuje zasada postępowania dwuinstancyjnego. W kolejnych wpisach postaram się przybliżyć temat ponoszenia kosztów postępowania apelacyjnego w sprawie
o rozwód i nie tylko.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *